Zabytki Rozdrażewa

 

Kościół p. w. św. Jana Chrzciciela

Kościół p.w. św. Jana Chrzciciela
fot. T. Głuszek, M. Ryba

 

Parafia w Rozdrażewie należy do starszych w Wielkopolsce. Powstała prawdopodobnie już w XIII wieku, w dokumentach zaś kościół po raz pierwszy pojawia się pod rokiem  1363,w związku z nadaniem mu dziesięciny z Bożacina przez biskupa Jana V Doliwę (z rodu nazywanego później Rozdrażewskimi).

Na początku parafia była pod wezwaniem św Małgorzaty. W 1422 r. papież Marcin V nadał odpust odwiedzającym kościół, więc zapewne stał się on wtedy celem pielgrzymek okolicznej ludności.

W 1480 r. świątynia parafialna nosiła już wezwanie św. Katarzyny. Drewniany budynek nie zachował się niestety do naszych czasów (może wyglądał tak jak drewniany kościół w Krotoszynie lub Dobrzycy). Wiadomo, że w 1684 r. był już w złym stanie i zapewne wkrótce został rozebrany. Miejsce, w którym stał upamiętnili parafianie postawieniem figury Matki Bożej Fatimskiej (na zdjęciu poniżej).

Figura Matki Bożej Fatimskiej
Figura Matki Bożej Fatimskiej

Remont starej świątyni w XVII w. nie był potrzebny, gdyż od kilkudziesięciu lat stała już nowa, pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, powstała z fundacji biskupa Hieronima Rozdrażewskiego i jego braci – Jana i Jakuba. W latach 1896 – 97 kościół został rozbudowany dzięki staraniom ówczesnego proboszcza ks. Beiserta (wdzięczni parafianie niedawno odnowili jego płytę nagrobną na cmentarzu) oraz funduszom parafian i księcia Thurn udn Taxis.

Kościół jest budynkiem późnorenesansowym o cechach gotyckich, postawionym w sposób tradycyjny w kierunku wschodnim (orientowany). Wnętrze wyposażone w stylu barokowym. Ołtarz główny – najstarszy, istniał już w czasie konsekracji w 1644 r. Znajdują się na nim obrazy przedstawiające chrzest Jezusa i Świętą Rodzinę.

Pozostałe ołtarze pochodzą z końca XVII i początku XVIII w. – w transepcie są to: Matki Bożej i św. Józefa (posiadają zamalowane już herby – ciekawe czyje?) a w nawie głównej św. Anny, św. Krzyża i św. Benona.

Organy istniejące współcześnie pochodzą z 1870 r. Na uwagę zasługują również stacje drogi krzyżowej, wykonane na początku XX w. przez rzeźbiarza z Poznania P. Szpetkowskiego (autora m.in. kalwarii w Ujściu k. Piły).

Obecnie kościół jest zachowały w bardzo dobrym stanie dzięki remontom przeprowadzanym w latach 1965-66, 1969, 1978, 1991-95.

Dzwon z 1958 roku
Dzwon z 1958 roku

 

Ks. Józef Beissert przed II wojną spoczywał przed wejściem głównym kościoła, po prawej stronie. Przed grobem modliło się często wielu, gdyż jak pamiętano, za życia pomagał zawsze potrzebującym . W czasie okupacji Niemcy przenieśli grób na cmentarz – przeszkadzał we wjeździe do kościoła, z którego hitlerowcy zrobili magazyn.

Nagrobek Ks. Józefa Beisserta
Nagrobek Ks. Józefa Beisserta

Pomnik upamiętniający Powstańców Wielkopolskich

 

Pomnik Powstańców Wielkopolskich na rozdrażewskim cmentarzu
Pomnik Powstańców Wielkopolskich na rozdrażewskim cmentarzu

Na cmentarzu parafialnym stoi pomnik upamiętniający poległych Powstańców Wielkopolskich, którzy walczyli o przyłączenie naszego regionu do niepodległej już Polski na przełomie 1918 i 1919 roku. Oto, co uczestnik powstania – Wojciech Czubak pisał o udziale powstańców z Rozdrażewa: W okolicy Ujazdu wywiązały się walki przy jednym z posterunków niemieckich, w czasie których zginęło dwóch rozdrażewiaków.

Autor pisze:

„Powstańcy z Rozdrażewa byli pierwszymi poległymi na polu chwały na froncie pod Krotoszynem. Zostali pochowani z należnymi honorami w asyście kompanii honorowej na cmentarzu w Krotoszynie. W uroczystościach pogrzebowych brała tłumnie udział ludność polska z naręczami kwiatów, mimo ostrej zimy. Była to manifestacja narodowa.”

Po przejęciu Zdun przez Niemców z Krotoszyna wymaszerowała m.in. 6. kompania, aby odbić miasto. Służył w niej autor, który dalej wspomina:

„Kiedy wyszliśmy za miasto, czekała na nas na zboczu szosy w kolumnie czwórkowej grupa ludzi uzbrojonych w kosy ustawione a sztorc. Okazało się, że była to kompania kosynierów z Rozdrażewa i okolicy. Liczyła ponad 100 osób – chłopów i ch synów – część ich była już w podeszłym wieku. Twarze mieli uśmiechnięte i wesołe. Ogarnięci zapałem walki i żądzą zemsty rwali się do boju o Zduny” (Przeciw pruskiemu zaborcy, oprac. L. Gomolec i B. Polak, Warszawa 1979)

Kompania Rozdrażewska liczyła w sumie ponad 120 żołnierzy z Rozdrażewa i okolic. Wchodziła w skład 12 Pułku Strzelców Wielkopolskich (późniejszego 70 Pułku Piechoty Wielkopolskiej). Kompanią dowodzili: por. Marian Modrzejewski z Ostrowa Wielkopolskiego, sierż. Wacław Pabich z Rozdrażewa oraz (późniejszy pułk.) Franciszek Talarczyk urodzony w Budach.

Nasi powstańcy walczyli pod Zdunami, Chachalnią, Borownicą i Siejewem.

Więcej o powstaniu w powiecie krotoszyńskim: zduny.wordpress.com/2015/04/22/powstanie-wielkopolskie-1918-1919/

Lista powstańców – w galerii

 

Zabytki cmentarza

 

Pierwsze rozdrażewskie cmentarze mieściły się wokół kościołów (być może przy kościele św. Katarzyny, na pewno przy kościele św. Jana Chrzciciela).

Z powodu przepełnienia i względów sanitarnych w 1872 r. założono nowy – przy drodze do Dobrzycy, gdzie znajduje się do dnia dzisiejszego.Niestety najstarsze nagrobki nie zachowały się do naszych czasów – w czasie wojny usunęli je Niemcy z myślą o tworzeniu parku na terenie cmentarza.

Na zdjęciach poniżej:

cmentarz w Rozdrażewie

 

Pomnik ku czci bohaterów ziemi rozdrażewskiej poległych w latach 1918-1920,czyli w walkach o granice II Rzeczpospolitej, także w czasie wojny z bolszewikami w 1920 r. Pomnik ufundowała parafia rozdrażewska i okolica w 1927 r.(biały orzeł widoczny na zdjęciu przetrwał II wojnę światową ukryty przed Niemcami w ziemi,pomnik wykonał kamieniarz Włodarczak)

oraz Pomnik „Męczenników za wiarę i ojczyznę poległych w latach 1939-1945”.

 

Grobowiec rodziny Begale.
Grobowiec rodziny Begale.

 

Grobowiec rodziny Broniszów.
Grobowiec rodziny Broniszów.

 

Nieco zatarty już napis brzmi:

 

„W tutejszych podziemiach spoczywają w Bogu

Śp. Tadeusz, Józefa

Broniszowie

Śp. Józef oraz Zofia

Broniszowie

Śp.Feliks Lerchenfeld

Śp. Tadeusz, Elżbieta

Prądzyńscy

Zdrowaś Maryjo”